اتاقِ جنگ اقتصادی دولت روحانی به روایت دژپسند

یکی از مسائلی که خصوصا برای دانشگاهیان و همچنین نخبگان حائز اهمیت است، مسئله «احزاب» است. ریشههای واقعگرایی دکترین بوش یکی از نمونههای مهم ـ اما نهتنها نمونه ـ درک نادرست ویژگیهای پیرامون دکترین بوش و اسطورهسازی از آن است. ورودی یعنی، به عنوان مثال اگر ما در سال ۹۹ فرضا ۱۰ میلیارد دلار از صادرات نفت ورودی داشتیم یعنی ارز قابل وصول شد، ۲۰ درصد آن یعنی ۲ میلیارد برای صندوق بود، ربطی به دوره من ندارد و در ۹۴ تصویب شده است، تنها کاری که من کردم این بود که ایستادم تا اجرایی شود.

در سال ۹۶ آقای روحانی با رای قابل توجهی که از مردم گرفت بر سر کار آمد و در مقابل وعدههایی نیز داد، اما متاسفانه در همان ابتدای کار و در انتخاب کابینه کاملا مشهود بود که قرار نیست به تعداد زیادی از آن وعدهها عمل کند. بسیاری معتقدند که عملکرد دولتهای اول و دوم حسن روحانی به طور قابل توجهی متفاوت بود.

دژپسند که در دولت اول حسن روحانی در سازمان برنامه و بودجه فعالیت می کرد و در دولت دوم او به کرسی وزارت اقتصاد رسید، از دغدغه هایش برای سروسامان دادن به بورس حرف زد و از اینکه دولت نفعی از بالا رفتن شاخص بورس نبرد، از توصیههایش به سهامداران بورس گفت و گریزی به نامه همتی به رهبر انقلاب نیز زد و گفت از آن نامه خبر نداشته و رونوشتی به او نزده بودند.

می توان گفت که جهانی شدن باعث تغییر و تحول در موضوعات و اولویت های سیاست خارجی شده است. بعد از دایر شدن جلسه بن در سال 2001 داکتر عبدالله به حیث وزیر خارجه افغانستان معرفی شد، در آن زمان تمام سیستم های حکومتی به طور کلی بر هم خورده بود و لازمه ی این بود که بازسازی شود و بسیار دشوار بود که افغانستان سیاست خارجی درستی و استراتیژی مشخصی برای سیاست خارجی خود می داشت.

فاطمه آجرلو، سوسن کشاورز و محمد علی آبادی که به ترتیب برای وزارتخانه های رفاه، آموزش و پرورش و نیرو معرفی شده بودند رای نیاوردند. بعد از استیضاح آقای فرجی دانا به نظر رسید که دولت با معرفی وزرای پیشنهادی به نوعی رویه لجبازی با مجلس را در پیش گرفت به طوری که آخرین وزیر پیشنهادی تنها 70 رأی را کسب کرد.

ما می دانستیم که وقتی دارد این بحثها فراگیر می شود باید آموزش داده شود یا حتی یک بار هیئت مدیره بورس تصویب کرد که یک ماه پس از اخذ کد بورسی وارد معامله مستقیم شوند، آنجا هم با فشار پیرامونی مواجه شدند و من نمی دانم الان آن را اجرا کردهاند یا خیر که این توده وار را… او گفت: گروه های آموزش دیده برای حفاظت از مکان هایی مانند سوپر مارکت ها، پمپ بنزین ها و موارد مشابه دیگر آماده خواهند شد.

اتفاقاتی مانند دی ماه ۹۶، نوسانات ارزی، بحث تحریمها و حتی حوادث طبیعی پیدرپی مثل سیل، زلزله و در این دو سال آخر هم بحران پاندمی کرونا. اتفاقاتی از این دست و اتفاقات دی ماه ۹۶ باعث سلب اعتماد مردم از دولت شد؛ اعتمادی که اگر استمرار پیدا می کرد، میتوانست باعث برون رفت کشور از بحرانها شود. چه عامل یا عواملی میتوانست به برون رفت از بحران های دولت روحانی کمک کنند؟

دولت تدبیر و امید در مجموع در این حوزه رو به جلو حرکت کرد، اما با فضای ایدهآل فاصله زیادی داشت. بخش پنجم این سند به تبیین راهبردهای آمریکا در فضای منطقهای پرداخته که در آن به شش منطقه هند-آرام، اروپا، خاورمیانه، جنوب و مرکز آسیا، نیمکره غربی و آفریقا اشاره شده است. در فرایند رقابتهای منطقهای و بینالمللی، شاهد تغییرات محدود یا تجدیدنظر در گزینههای کنش دیپلماتیک، امنیتی و راهبردی خواهیم بود.

این فعال سیاسی با بیان اینکه نقاط قوت دولت خصوصا در چهار سال اول، سیاست خارجه بود، تاکید کرد: مهمترین علت ضعف دولت دوم روحانی تغییر وضعیت سیاست خارجه و اوضاع بینالمللی بود. وی ادامه داد: بزرگترین نقطه ضعف دولت حسن روحانی اتکای بیش از حد به گعده و حلقه محدودی از اطرافیان خصوصا در دولت دوم بود. وزارت امور خارجه آمریکا در اولین واکنش به نامه محمود احمدینژاد به جرج بوش، آن را «تلاشی ضعیف» برای گفتگو با مردم آمریکا خوانداما نامه «هجده صفحهای» وی با استقبال سرد مقامات آمریکایی همراه بود و آن را نامهای حاوی موعظه بر اساس آموزههای اسلامی دانستند.

رهبر انقلاب با تأکید بر اینکه فرصت خدمت به مردم یک نعمت بزرگ است و باید آن را قدر دانست، خاطرنشان کردند: شکر این نعمت آن است از همه توان برای پیشبرد اهداف انقلاب استفاده شود زیرا ما یک کشور انقلابی هستیم و مردم برای رسیدن به اهداف انقلاب فداکاری زیادی کردند. رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز (چهارشنبه) در آخرین دیدار رئیسجمهور و دولت دوازدهم با ایشان، با تبریک عید سعید غدیر به عموم مسلمانان به ویژه ملت عزیز ایران، فرصت خدمت به مردم را نعمتی الهی دانستند و گفتند: برای شکر این نعمت باید از همه توان برای پیشبرد اهداف انقلاب استفاده کرد.

از ورود بیرویه خودرو به شهر تهران گلایه داشت و آن را علت عمده مشکل ترافیک تهران میدانست؛ اما چند سال بعد در دولت احمدینژاد وضعیت واردات خودرو بهگونهای افزایش یافت که حتی با ارز اختصاصی دارو، خودرو وارد کشور شد و براساس برخی آمارها در سال ١٣٩١ باوجود ابلاغ مصوبه ممنوعیت واردات خودروهای گرانقیمت در چند ماه پایانی آن، میانگین قیمت خودروهای وارداتی نسبت به سال ١٣٩٠، افزایش ١٧درصدی پیدا کرد.

رهبر انقلاب اسلامی تأکید کردند: مطلقاً نباید برنامههای داخلی را به همراهی غرب منوط کرد زیرا حتماً شکست خواهد خورد. جامعه انسانی و اخلاق، محدود به دولت بوده و وارد عرصه روابط بینالملل نمی شود؛ زیرا جهان سیاست، حوزهای است که در آن بینظمی، اختلاف و مناقشه میان دولتها حاکم است.

در آن دوره انتقاد از دولت و مسوولان باب شد.دولت اول سيد محمد خاتمي مدعی بود در عرصه سیاست خارجی به دنبال تنشزدایی است. حتی شاهد این بودیم که دولت دوم در بخشهایی خیلی ضعف داشت که اتفاقا در چهار سال اول عملکرد بسیار قوی و مثبتی در آنها مشاهده می شد.

مهمترین علت ضعف دولت دوم آقای روحانی تغییر وضعیت سیاست خارجه و اوضاع بینالمللی بود. اما نرخ بیکاری و ضریب جینی در دولت احمدینژاد نسبت به دولتهای قبل از خودش بهبود یافته بود.

اولا فشار نیاوردیم و این قانون قبل از من بود و در سال ۹۴ تصویب شد. بزرگترین نقطه ضعف و مهمترین نقطه قوت دولت تدبیر و امید را چه بود؟

همچنین بحرانهای داخلی کشور نیز در ضعف دولت دوازدهم تاثیرگذار بود. بهنظرم میتوان بزرگترین نقطه ضعف دولت حسن روحانی را اتکای بیش از حد به گعده و حلقه محدودی از اطرافیان خصوصا در دولت دوم دانست.

همه اینها سبب شد که دولت دوم روحانی نتواند دولت موفقی باشد. در این رابطه میتوان از وزارتخانههای علوم، صمت و کشور نام برد که به خصوص در چهار سال دوم انتظارات مخاطبین خود را برآورده نکردند و شیوه اداره این وزارتخانهها با شیوهای که مد نظر و مورد درخواست مخاطبین آنها بود، تفاوت فاحشی داشت.

دولتی که برآمده از همین احزاب است، باید به گونهای پیش رود که فضای مشورتی بیشتری را به نخبگان و جوانان احزاب اختصاص دهد و از رای و نظر آنها در خصوص بهبود اداره کشور بهره بگیرد، اما در عمل این اتفاق نیفتاد. یا اینکه نقش اطلاعاتی در این ترور داشته یعنی اطلاعات لازم در خصوص تردد این دو فرمانده مورد هدف را در اختیار آمریکاییها قرار داده است.

محبی نجم آبادی گفت: نباید اجازه دهیم طبقات آسیبپذیر و مستضعف جامعه بیش از این آسیب ببینند، به همین دلیل قوای مجریه و مقننه میکوشند با اصلاح ارز 4200 تومانی، واردات و توزیع کالاهای اساسی اصلاح شده و حمایت لازم از اقشار ضعیف جامعه صورت پذیرد. نماینده دماوند در مجلس گفت: ارتباط داشتن نرخ دلار با کرونا و ترامپ کذب محض است؛ این نرخ و نیز سایر گرانیها نتیجه بیتدبیریهای دولت یازدهم و دوازدهم است.