مانیفست سیاست خارجی در چهل سال دوم – ديگران

با این وجود و بهرغم همه سختیها و هجمههایی که علیه دولت صورت گرفت ما شاهد عملکرد قابل قبولی از سوی دولت آقای روحانی در زمینههای مختلف بودیم. این مقاله میکوشد تا بر پایه نظریات معطوف بر ژئوپلتیک که نقش عوامل جغرافیایی را در سیاست مورد تاکید قرار میدهد، با روشی علّی، و تاریخی و توصیفی به بررسی دورههای مختلف سیاست خارجی آمریکا در برابر افغانستان بپردازد.

اصل 154 قانون اساسی مقرر می دارد”جمهوری اسلامی ایران در عین خودداری کامل از هر گونه دخالت در امور داخلی ملت های دیگر از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می کند” شاید این اصل و عملکردهای مربوط به این اصل انقلابی ترین خط مشی و اقدامات جمهوری اسلامی ایران باشد.گستره این اصل در سطح جهانی است و مجددا تقسیم بندی میان بازیگران بر اساس سطح قدرت انهاست.

براساس این اصل قانون اساسی نیز، جمهوری اسلامی باید به اعتقادات خود وفادار بوده و از همکاری با مراکز قدرت پرهیز کند. از طرف دیگر با رجوع به قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز در می یابیم که جهت­گیری بین المللی و سیاست خارجی کشور ریشه در اصول قانون اساسی دارد.اصول 152 الی 154 در ارتباط با سیاست خارجی می باشد.

در مجموع حدود ۱۲۰ نماینده از کل کشور از فهرست اصلاحطلبان به پارلمان راه یافتند. ژئوپلتیک که به عنوان علم مطالعه «نفوذ و تأثیرگذاری عناصر جغرافیایی بر اقدام سیاسی تعریف می شود.» بخشی از سنت واقع گرایی در روابط بینالملل بوده است. در تاریخ 32-1330 در زمان حاکم شدن دکتر مصدق ملی گرایی برجسته بود، در زمان پهلوی دوم لایه ایرانی و تجدد گرایی برجسته شد اما به معنی نادیده گرفتن اسلام در آن مقطع نبود بلکه از دیدگاه نخبگان حاکم عصر پهلوی برای پیشرفت کشور تکیه بر اصول دموکراسی و سکولاریته ضروری است.پس از پیروزی انقلاب اسلامی گفتمان سنت گرای ایدئولوژیک بر گفتمان تجددگرایی تفوق پیدا کرد این گفتمان بوِیژه با کثرت گرایی، جامعه مدنی و نیز ناسیونالیسم ایرانی سر ستیز داشته است و در مقابل بر رهبری، انضباط اخلاقی،ارزشهای سنتی، نخبه گرایی سیاسی و کنترل فرهنگی تمرکز نمود.

مشروعیت عقلانی اما اشاره به روش های قانونی برای توجیه نظام سیاسی دارد که بیشتر در نظام دموکراتیک مطرح است. من اگر روزی رئیسجمهور شوم به تخصص افراد نگاه میکنم، البته این را مثال زدم فردا نگویند که فلانی میخواهد رئیسجمهور شود.

او این روز را “روزی به یاد ماندنی” نامید. در ایران، چند روز پیش حضرت آیت الله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی عصر یکشنبه 12 اردیبهشت ماه خاطرنشان کردند سیاست خارجی در شورایعالی امنیت ملی با حضور مسئولان تعیین میشود و وزارت امور خارجه باید با شیوههای خود آن را اجرا کند. رئیس جمهور در روز سوم از دور چهارم سفرهای استانی خود به خراسان جنوبی برای حضور در جمع مردم درمیان صبح پنجشنبه وارد این شهر شد و مورد استقبال مردم شیعه و سنی این دیار قرار گرفت.

در جولای ۲۰۱۸، خانم یلیم پابلت معاون وزیر امور خارجه در بخش کنترل تسلیحات در اندیشکده بنیاد دفاع ازدموکراسیها سخنرانی کرد و ضمن طرح این ادعا که ایران به دنبال گسترش سلاحهای شیمیایی است و به بشار اسد نیز در این زمینه کمک میکند، از تلاشهای دولت تراپ برای مقابله با تولید و گسترش این سلاح ها توسط ایران سخن گفت.

این دقیقا مشابه اظهاراتی است که رهبر ایران در آخرین سخنرانی خود به زبان آورده است. با وحدت است که می توانیم از حمایت تمام ملت فلسطین برخوردار شویم و محوری برای جهان عرب و اسلام در مبارزه با دشمن صهیونیستی باشیم.

امروزبه عنوان سالروز تاسیس سفارت فلسطین در ایران بهانه ای است که ما می توانیم دستاورهای ملت فلسطین را مرور کنیم. وقتی انسان میرود به یک شهری، میرود به یک استانی، مینشیند با یک مردمی، مینشیند با یک مجموعهی جوانی، میبیند گزارشها با آنچه که واقعیت است، تفاوتهائی دارد. اصول و قواعد حاکم بر روابط سیاسی میان نیروهای اجتماعی در داخل یک کشور است .

هویت مفهوم مرکزی در تئوری های کنونی روابط بین الملل به خصوص در انواع سازه­انگاری است که عمل سیاسی معمولا با ارجاع به هویت کشور توضیح داده می­شود. به کارگیری لغت سلطه­پذیری و حفظ استقلال همه جانبه انعکاس روحیه انقلابی است ضمن آن که هدف مبارزین مذهبی و غیر مذهبی ایرانی در طی یک قرن گذشته بوده است.دفاع از حقوق مسلمانان نشانگر روابط بین الملل اسلامی است که در واقع واحد سنجش منافع ملی، محدوده خاک ایران نیست بلکه مجموعه دنیای اسلام در برابر غیر اسلام است.لفظ عدم تعهد نیز حاکی از ائتلاف نکردن با قدرت های بزرگ است.

ایرانیان با اسارت زدایی در برابر “ابژه سلطه” یعنی آمریکا – غرب از خویشتن ایرانی خویش و احساس اسارت خویشتن در برابر این ابژه­ی سلطه محافظت می کردند. آنالنا بربوک، وزیر خارجه آلمان، میگوید: «افغانستان در برابر چشمان ما به سوی بدترین فاجعه انسانی روان است.

در دوران جنگ سرد کمونیزم در مقابل سرمایهداری قرار داشت اما در نظام دوقطبی بعد از فروپاشی شوروی، اسلام در مقابل استکبار قرار گرفته است. نخستوزیر (عالیترین مقام در ساختار حکومتی عراق است که ریاست قوه مجریه و فرماندهی کل نیروهای مسلح را در اختیار دارد. برای نمونه صنعت بزرگ داروی ایران با مشکل واردات مواد اولیه ضروری روبرو است، به علاوه به نظر میرسد ورشکستگی شرکتها رو به افزایش است و این در حالی است که برخی از کارخانه ها فقط با نصف ظرفیت خود به فعالیت ادامه میدهند.

ممكن است گفته شود این واردات با هدف كنترل قیمتها انجام شده، اما باید نتایج واردات در اشتغال هم لحاظ می گردید. این ساختارهای معنایی هستند که « قلمرو ممکنات را تعریف می کنند؛ یعنی اینکه در واقع هر کنشگری فکر می کند که چگونه باید عمل کند چه کار می­تواند بکند و اگر می خواهد کاری انجام دهد با چه محدودیت هایی مواجه است.

از سوي ديگر، راستگرايان سنتي ايران به نظر ميرسيد بهترين گزينه ممکن را ادامه کار اکبر هاشمي رفسنجاني ميدانستند ولي براي حمايت خود شرط و شروط داشتند که مهمترين آن مربوط به چينش کابينه بود.

مجموعه اعتدال و اصلاحات همانطور که گفته شد، فقط به ایشان نظر دارد. 2.همزیستی مسالمت آمیز با همسایگان: این اصل نشاندهنده تغییری بود که در سیاست خارجی ایران بوجود آمد،به دنبال پایان مرحله جنگ سرد و شروع تنش زدایی و تغییر در سیاست خارجی امریکا و شوروی ،ایران نیز تغییراتی در سیاست خارجی خود بوجود آورد و از همزیستی مسالمت آمیز بخصوص با شوروی سخن گفت.

تمام نوسانات در خط مشی های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بازتاب مرزهای نامشخص میان عناصر ایرانی، اسلامی و مدرن در هویت فرهنگی ایران است. بطور خلاصه باید گفت؛ تجربه 30 سال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران به ما می گوید که به نحو قابل توجهی، جهت گیری و شیوه رفتاری دولت در عرصه بستگی به دقایق فرهنگی و هویتی نخبگان حاکم در هر مقطعی دارد.

ایران زمانی در خلاق ترین و باورترین شکل خود قرار می­گیرد که بهترین های این سه سنت فرهنگی را بر گزیند. از جناب آقای بهزاد احمدی، معاون محترم پژوهشی مؤسسه ابرار معاصر تهران، که پیشنهاد این بازبینی را ارائه فرمودند کمال تشکر را دارم.

به عبارت دیگر جمهوری اسلامی پیوسته آمادگی کار اقتصادی به همه کشورها حتی قدرت های بزرگ را نیز داشته ولی در عرصه سیاسی، این آمادگی نبوده است. به عبارت دقیق تر کاربرد زور و توسل به جنگ یا تهدید به آن، یک قاعده بود و دیپلماسی، مذاکره و توافق از طریق بده و بستان یک استثناء محسوب می شد.